|
Komisje rzadkości, wzorowane na brytyjskim "Rarities Committee", działają obecnie w większości państw europejskich i współpracują ze sobą na rzecz
badań faunistycznych. Są to zespoły ekspertów z zakresu ornitologii terenowej, których zadaniem jest weryfikacja doniesień o gatunkach uznanych w danym
miejscu i czasie za "faunistycznie ważne". Pozytywne orzeczenie właściwej komisji jest warunkiem uznania danej informacji za stwierdzenie, które tym samym
jest honorowane w skali międzynarodowej jako fakt naukowy.
Polska Komisja Faunistyczna istnieje od roku 1972, powołana
na X Zjeździe Polskiego Towarzystwa Zoologicznego uchwałą Walnego
Zebrania Sekcji Ornitologicznej. Działalność rozpoczęła w składzie:
Ludwik Tomiałojć (przewodniczący), Jerzy Gotzman (sekretarz), Jan
Bednorz, Jerzy Desselberger i Jacek Wasilewski. W kolejnych kadencjach
J. Wasilewskiego zastąpił Józef Witkowski, a J. Gotzmana Tadeusz
Stawarczyk, który po rezygnacji L. Tomiałojcia w roku 1995 objął
funkcję przewodniczącego; wówczas też zmodernizowano sposób pracy
Komisji i powiększono jej skład do sześciu osób, a w roku 2008 do siedmiu. Jako członek Asocjacji
Europejskich Komisji Rzadkości (Association of European Rarities
and Records Committees) Komisja utrzymuje stały kontakt z zagranicznymi
rzeczoznawcami.
Od początku swej działalności do roku 2009 Komisja odbyła 66 posiedzeń
plenarnych i rozpatrzyła 11 030 zgłoszeń obserwacji. Podstawowe
informacje bieżące zawierają komunikaty publikowane okresowo w kwartalniku
"Notatki Ornitologiczne", gdzie począwszy od roku 1984 ukazują się
też regularnie coroczne raporty merytoryczne. Komisja wydaje orzeczenia
na zasadzie jednomyślności wszystkich członków, którzy samodzielnie
opiniują każde zgłoszenie. W razie zgodnej akceptacji, orzeczenia
pozytywne wydawane są w trybie doraźnym; przypadki wymagające dyskusji
rozpatruje się na posiedzeniach odbywanych dwa razy w roku.
Aktualny skład Komisji Faunistycznej:
Tadeusz Stawarczyk (przewodniczący) Muzeum Przyrodnicze UWr
Sienkiewicza 21, 50-335 Wrocław; tel. 071 375 41 50; e-mail: stawar@biol.uni.wroc.pl
Jerzy Desselberger (sekretarz)
Czerniakowska 30 m.8, 00-714 Warszawa; tel. 022 841 31 88; e-mail:
jerdess@poczta.onet.pl
Tomasz Cofta
Hoene 5A m.5, 80-041 Gdańsk; tel. 058 306 93 73; e-mail: tomek1@orunia.nsm.pl
Jan Lontkowski Muzeum Przyrodnicze UWr
Sienkiewicza 21, 50-335 Wrocław; tel. 071 375 41 51; e-mail: jlont@biol.uni.wroc.pl Paweł Malczyk
Graniczna 1, Psary, 32-545 Karniowice; tel. 032 613 80 85; e-mail: pawmal@gazeta.pl
Michał Skakuj
Katedra Ekologii i Zoologii Kręgowców UG
Legionów 9, 80-441 Gdańsk; tel. 058 341 03 60; e-mail: michal.skakuj@ug.edu.pl
Aleksander Winiecki
Zakład Biologii i Ekologii Ptaków UAM
Umultowska 89, 61-614 Poznań; tel. 061 829 56 20; e-mail: wolek@amu.edu.pl
Ostatnie posiedzenie Komisji odbyło się w dniach
3-5 grudnia 2009 roku. Rozpatrzono 391 zgłoszeń i wydano 388
orzeczeń (w tym 222 doraźne); trzy zgłoszenia odłożono do ponownego
rozpatrzenia. Rozpatrzono dwa odwołania, oba z wynikiem negatywnym. Zrewidowano dwa dawne orzeczenia (Zoothera dauma i Melanitta perspicillata), w obu przypadkach uznając oznaczenie za niepewne - co w tym drugim skutkuje skreśleniem gatunku z listy awifauny krajowej.
Do awifauny krajowej przybyły dwa nowe gatunki - burzyk północny Puffinus puffinus i szlamiec długodzioby Limnodromus scolopaceus. Do ciekawszych obserwacji należy zaliczyć trzecie stwierdzenia markaczki amerykańskiej Melanitta americana oraz świstunki ałtajskiej Phylloscopus humei. Warto też odnotować zaskakujący pojaw alczyka Alle alle na Kanale Zegrzyńskim w województwie mazowieckim. Aktualnie lista awifauny krajowej obejmuje 448 gatunków.
W wykazach gatunków podlegających weryfikacji wprowadzono szereg zmian, w rezultacie których od roku 2010:
- nie wymagają już zgłaszania lęgi łabędzia krzykliwego Cygnus cygnus, mewy czarnogłowej Larus melanocephalus, rybitwy białoskrzydłej Chlidonias leucopterus oraz żołny Merops apiaster;
- w przypadku kazarki rdzawej Tadorna ferruginea, dzięcioła białoszyjego Dendrocopos syriacus i pliszki cytrynowej Motacilla citreola zgłaszania wymagają tylko lęgi (u dzięcioła z ograniczeniami);
- w przypadku mewy bladej Larus hyperboreus zgłaszania wymagają tylko obserwacje spoza Wybrzeża;
- w przypadku wójcika Phylloscopus trochiloides weryfikacji podlegają tylko obserwacje spoza Pomorskiego, Warmińsko-mazurskiego i Podlaskiego, natomiast lęgi z całego kraju.
Z nadsyłaniem zgłoszeń obserwacji wkrótce po ich dokonaniu jest ostatnio znacznie lepiej, aczkolwiek niewielka część obserwatorów postępuje nadal niefrasobliwie - co każe powtarzać do znudzenia, że taki stan rzeczy dekompletuje coroczne raporty Komisji. Apelujemy więc do maruderów o poprawę.
Następne posiedzenie Komisji przewidziane jest wiosną 2010 roku.
|